ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਸ ਵਿਚ ਸਿੱਧਾ ਸਬ-ਇੰਸਪੈਕਟਰ (SI) ਬਣਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਬੈਠੇ ਨੌਜਵਾਨ ਹੁਣ ਸਿੱਧੇ SI ਨਹੀਂ ਬਣ ਪਾਉਣਗੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਸਰਕਾਰ ਹੁਣ SI ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਹਾਇਕ ਸਬ-ਇੰਸਪੈਕਟਰ (ASI) ਦੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਭਰਤੀ ਕਰੇਗੀ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਸ ਰੂਲਜ਼, 1934 ਵਿਚ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਸ (ਦੂਜੀ ਸੋਧ) ਨਿਯਮ, 2026 ਨੂੰ ਤੁਰਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭਰਤੀਆਂ ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਹਿਲਾਂ SI ਦੇ 50% ਤੱਕ ਅਹੁਦੇ ਸਿੱਧੀ ਭਰਤੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਸਿੱਧੇ ASI ਦੀ ਭਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਗੁਆਂਢੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਇਹ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਧੀ ਭਰਤੀ ਦਾ ਕੋਟਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੈਡਰਾਂ ਵਿਚ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਟਾ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ, ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਟੈਕਨੀਕਲ ਸਪੋਰਟ ਕੈਡਰ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 30 ਫ਼ੀਸਦੀ ਕੋਟਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ, ਆਰਡਰ ਕੈਡਰ ਵਿਚ 10 ਫ਼ੀਸਦੀ ASI ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਭਰਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਸਿੱਧੀ ਭਰਤੀ ਦੇ ਕੁੱਲ ਅਹੁਦਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 3 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅਹੁਦੇ ਮੇਧਾਵੀ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਲਈ ਰਾਖਵੇਂ ਰਹਿਣਗੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਦੇ ਮੌਕੇ ਮਿਲ ਸਕਣ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਰਤੀ ਵਿਭਾਗੀ ਨੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇਗੀ। ASI ਭਰਤੀ ਲਈ ਉਮਰ 18 ਤੋਂ 28 ਸਾਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪਾਸ ਅਤੇ 10ਵੀਂ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਪੜ੍ਹੀ ਹੋਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਸਿੱਧੀ ਭਰਤੀ ਤੋਂ ਆਏ SI ਅਤੇ ASI ਦਾ ਪੂਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਹਰ ਪੁਲਸ ਰੇਂਜ ਵਿਚ ਉਥੋਂ ਦੇ ਡੀਆਈਜੀ (DIG) ਸਿੱਧੇ ਭਰਤੀ ਹੋਏ ਸਾਰੇ SI ਅਤੇ ASI ਦੀ ਅਪਡੇਟਡ ਸੂਚੀ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਣਗੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੇਲਵੇ ਪੁਲਸ (GRP) ਵਿਚ ਸਿੱਧੇ ਭਰਤੀ ਹੋਏ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਏ.ਆਈ.ਜੀ. (AIG), GRP ਕੋਲ ਰਹੇਗਾ। ਸਿੱਧੀ ਭਰਤੀ ਤੋਂ ਆਏ ਪੁਲਸਕਰਮੀਆਂ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦੇ ਨੰਬਰ, ਸਰਵਿਸ ਬੁੱਕ, ਪੋਸਟਿੰਗ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ (ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿਚ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਥਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ASI ਦੀ ਸਥਿਤੀ
ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਪੁਲਸ ਥਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਚੌਕੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕਾਨੂੰਨ-ਵਿਵਸਥਾ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੇ 400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਥਾਣੇ ਅਤੇ ਚੌਕੀਆਂ ਹਨ। ਵੱਡੇ ਥਾਣਿਆਂ ਵਿਚ ਔਸਤਨ 4 ਤੋਂ 8 ASI ਤੈਨਾਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਰਾਜ ਭਰ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਡਿਊਟੀ ‘ਤੇ ASI ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰੀਬ 5,000 ਤੋਂ 7,000 ਆਂਕੀ ਗਈ ਹੈ।
SHO ਜਾਂ ਮੁੰਸ਼ੀ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਕ ਥਾਣੇ ਵਿਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 3 ਸਾਲ ਤੱਕ ਤੈਨਾਤੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਕਾਰਜਕਾਲ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ 1 ਸਾਲ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ SI ਜਾਂ ਪੁਲਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਉਪ-ਮੰਡਲ ਦੇ ਥਾਣੇ ਵਿਚ SHO ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਫਿਰ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਦੂਜੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਤਬਾਦਲਾ
ਕਿਸੇ ਪੁਲਸਕਰਮੀ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅਪਰਾਧਿਕ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਪੁਲਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ। ਭਰਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਲਸਕਰਮੀ ਨੂੰ ਇਕ ਕੈਡਰ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਕੈਡਰ ਵਿਚ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ SI ਅਤੇ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਪੱਧਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਐਸ.ਐਸ.ਪੀ. (SSP) ਜਾਂ ਪੁਲਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਰੇਂਜ ਆਈ.ਜੀ. (IG) ਜਾਂ ਡੀ.ਜੀ.ਪੀ. (DGP) ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
