UPI ਰਾਹੀਂ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਦੇ ਭੁਗਤਾਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਵਪਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਵੇਂ Merchant Discount Rate (MDR) ਪ੍ਰਬੰਧ ਤਹਿਤ ₹2,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਕੁਝ UPI ਪੇਮੈਂਟਾਂ ‘ਤੇ 0.4 ਫੀਸਦੀ MDR ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ ਡੀਲਰਾਂ ਨੇ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ।
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਡੀਲਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਮੁਤਾਬਕ 16 ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ₹2,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ UPI ਭੁਗਤਾਨ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਕਦ ਅਤੇ ਡੈਬਿਟ-ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਰਾਹੀਂ ਭੁਗਤਾਨ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।
ਡੀਲਰਾਂ ਨੇ ਦੱਸੀ ਵਾਧੂ ਖਰਚੇ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ
ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਜੈ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪਾਂ ਦਾ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਮਾਰਜਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇੱਕ ਪੰਪ ‘ਤੇ ਔਸਤਨ ਕਰੀਬ 100 ਗਾਹਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ₹2,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ UPI ਪੇਮੈਂਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਹਰ ਪੰਪ ‘ਤੇ ਕਰੀਬ ₹590 ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ₹17,700 ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਵਾਧੂ ਖਰਚਾ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਡੀਲਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਮਾਰਜਿਨ ਲਗਭਗ 0.5 ਫੀਸਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਵਾਧੂ MDR ਦਾ ਬੋਝ ਝੱਲਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਅਤੇ ਡੈਬਿਟ ਕਾਰਡ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ‘ਤੇ MDR ਤੋਂ ਛੋਟ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ UPI ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਛੋਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।
ਕੀ ਹੈ ਨਵਾਂ UPI MDR ਨਿਯਮ?
ਨਵੇਂ ਫਰੇਮਵਰਕ ਮੁਤਾਬਕ 15 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਤੋਂ ਕੁਝ Person-to-Merchant (P2M) UPI ਲੈਣ-ਦੇਣਾਂ ‘ਤੇ ₹2,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਰਕਮ ਲਈ 0.4% MDR ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਚਾਰਜ ਵਪਾਰੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਗਾਹਕ ਤੋਂ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੱਦ ₹300 ਪ੍ਰਤੀ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ਦਿੱਲੀ-NCR ‘ਚ ਵੀ ‘Cash Only’ ਦੇ ਬੋਰਡ
ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਅਸਰ ਹੋਰ ਵਪਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਦਿੱਲੀ-NCR ਅਤੇ ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਸਮੇਤ ਕੁਝ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ‘Cash Only’ ਅਤੇ ‘No UPI’ ਵਰਗੇ ਨੋਟਿਸ ਲਗਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਝ ਵਪਾਰੀ ₹2,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ UPI ਭੁਗਤਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ MDR ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਨਕਦ ਭੁਗਤਾਨ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਗਾਹਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਬਦਲੇਗਾ?
ਨਵੇਂ MDR ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਚਾਰਜ ਗਾਹਕਾਂ ਤੋਂ ਲੈਣ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਆਮ ₹2,000 ਤੱਕ ਦੇ UPI ਭੁਗਤਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਇਹ MDR ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ Person-to-Person (P2P) ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਵੀ ਇਸ ਵਪਾਰੀ MDR ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ ਡੀਲਰਾਂ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਵਾਲੇ UPI ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ 16 ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਉੱਥੇ ₹2,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਫਿਊਲ ਬਿੱਲਾਂ ਲਈ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਨਕਦ ਜਾਂ ਹੋਰ ਉਪਲਬਧ ਭੁਗਤਾਨ ਵਿਕਲਪ ਵਰਤਣੇ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।
