ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ: ਨਾਸਾ ਦਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੈਟੇਲਾਈਟ, ਵੈਨ ਐਲਨ ਪ੍ਰੋਬ A (Van Allen Probe A), ਆਪਣਾ ਸਫ਼ਰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਲਗਭਗ 600 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਜ਼ਨੀ ਇਹ ਪੁਲਾੜ ਯੰਤਰ ਸਾਲ 2012 ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਦੇ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਡਿੱਗਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਡਰਾਉਣੀ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਹੈ
ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ 5 ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:
- ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਇਹ ਮਿਸ਼ਨ?
ਵੈਨ ਐਲਨ ਪ੍ਰੋਬ A ਨੂੰ 30 ਅਗਸਤ, 2012 ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਜੁੜਵੇਂ ਸਾਥੀ ‘ਪ੍ਰੋਬ B’ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਮੌਜੂਦ ਉੱਚ-ਊਰਜਾ ਵਾਲੇ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਬੈਲਟਾਂ (Radiation Belts) ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਇਹ ਬੈਲਟਾਂ ਸਾਡੇ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਸੈਟੇਲਾਈਟਾਂ ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ।
- ਉਮੀਦ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਬਾ ਚੱਲਿਆ ਸਫ਼ਰ
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਿਸ਼ਨ ਸਿਰਫ਼ 2 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ, ਦੋਵੇਂ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਇੰਨੀ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸਨ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ ਤੇਲ (Fuel) ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੱਕ ਇਸ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਅਹਿਮ ਡਾਟਾ ਭੇਜਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸੂਰਜੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ‘ਤੀਜੀ ਅਸਥਾਈ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਬੈਲਟ’ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨਾ ਸੀ
- ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਕਾਰਨ
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਸੈਟੇਲਾਈਟ 2034 ਤੱਕ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਵੇਗਾ। ਪਰ ਤੇਜ਼ ਸੂਰਜੀ ਚੱਕਰ (Solar Cycle) ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਰਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ‘ਤੇ ਹਵਾ ਦੀ Drag ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
- ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਡਿੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ ਸੈਟੇਲਾਈਟ?
NASA ਅਤੇ ਯੂਐਸ ਸਪੇਸ ਫੋਰਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦੇ 11 ਮਾਰਚ, 2026 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦਾ ਫਰਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਭਗ 17,000 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਵਾਪਸੀ ਕਰੇਗਾ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੇਗਾ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ
- ਕੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇਗਾ?
ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਜਾਨੀ ਜਾਂ ਮਾਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਨਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਵੜਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤਾਪਮਾਨ 1,600 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਸੜ ਕੇ ਸੁਆਹ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਛੋਟੇ ਧਾਤੂ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਹੀ ਹੇਠਾਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਹੈ
#NASANews #VanAllenProbes #SatelliteCrash #SpaceScience #EarthAtmosphere #SolarCycle #SpaceExploration #NASAUpdates #SatelliteReentry #ScienceInPunjabi #AstroPhysics #SpaceWeather #TechNews #GlobalNews #BreakingNews
