ਦਿੱਲੀ: ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦਿਆਂ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਚੀਨੀ ਮੂਲ ਦੇ CCTV ਕੈਮਰਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ‘ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ‘ਦਿ ਇਕਨਾਮਿਕ ਟਾਈਮਜ਼’ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਹਿਕਵਿਜ਼ਨ (Hikvision) ਅਤੇ ਦਾਹੁਆ (Dahua) ਵਰਗੀਆਂ ਦਿੱਗਜ ਚੀਨੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਡਾਟਾ ਚੋਰੀ ਅਤੇ ਜਾਸੂਸੀ ਦੇ ਖ਼ਦਸ਼ੇ ਜਤਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ
ਤਾਜ਼ਾ ਸਥਿਤੀ ਕੀ ਹੈ?
1 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਸਰਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਤਹਿਤ ਚੀਨੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਨਾਲ ਜੁੜੇ CCTV ਕੈਮਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਉਪਕਰਣ ਵੇਚਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਹਰ ਨਿਰਮਾਤਾ ਲਈ ਆਪਣੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵੇਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਟੀਫਾਈ ਕਰਵਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗਾ
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਿਉਂ ਲਿਆ?
ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ (Surveillance systems) ਨੂੰ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ‘ਨਾਜ਼ੁਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ’ (Critical Infrastructure) ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ:
- ਇਹ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਹੱਬਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।
- ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਡਾਟਾ ਲੀਕ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
- ਚੀਨੀ ਕੈਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ‘ਬੈਕਡੋਰ ਐਕਸੈਸ’ (ਚੋਰੀ-ਛਿਪੇ ਡਾਟਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ) ਰਾਹੀਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕੰਟਰੋਲ ਦਾ ਡਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
- ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ: ਹੁਣ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਕੈਮਰੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਚਿੱਪ (SoC) ਕਿਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਬਣੀ ਹੈ। ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਲੈਬਾਂ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਜਾਂਚ ਹੋਵੇਗੀ ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਮੀ ਨਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ।
ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਅਤੇ ਦੇਸੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਚੜ੍ਹਤ
ਭਾਰਤ ਦਾ CCTV ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਗਭਗ $5 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ $7.5 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ‘ਤੇ ਚੀਨੀ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਤਸਵੀਰ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ:
ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ: ਫਰਵਰੀ 2026 ਤੱਕ, ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ 80% ਹਿੱਸੇ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਂਡ: CP Plus, Qubo, Prama, Matrix ਅਤੇ Sparsh ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਤਾਈਵਾਨੀ ਚਿੱਪਸੈੱਟਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਪਕੜ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਸੈਗਮੈਂਟ: ਬੋਸ਼ (Bosch) ਅਤੇ ਹਨੀਵੈਲ (Honeywell) ਵਰਗੀਆਂ ਗਲੋਬਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਮਹਿੰਗੇ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਾਲੇ ਸੈਗਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ CCTV ਕੈਮਰਿਆਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਮੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਨਿਰਮਾਣ (Make in India) ਲਈ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਉਪਕਰਣ ਮਿਲਣਗੇ
