ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਚਰਮ ਸੀਮਾ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਅਮੀਰ ਨਾਸਿਰਜ਼ਾਦੇਹ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ, ਹੁਣ ਖ਼ਬਰਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਨਵੇਂ ਨਿਯੁਕਤ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਸਈਅਦ ਮਾਜਿਦ ਏਬ ਅਲ-ਰੇਜ਼ਾ ਵੀ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ‘ISRAELI MEDIA’ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਹਮਲੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਫੌਜੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਹੋਏ ਭਾਰੀ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਨਾਸਿਰਜ਼ਾਦੇਹ ਅਤੇ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡਜ਼ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ ਮੁਹੰਮਦ ਪਾਕਪੁਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖ਼ਬਰ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਆਇਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖ਼ਾਮੇਨੇਈ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਈਰਾਨੀ ਸਰਕਾਰੀ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ
ਕੀ ਹੈ ‘ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਐਪਿਕ ਫਿਊਰੀ’?
ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਇਸ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ‘ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਐਪਿਕ ਫਿਊਰੀ’ (Operation Epic Fury) ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਈਰਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ ਹੈ
ਹਮਲੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ:
ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ: ਅਮਰੀਕੀ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਈਰਾਨ ਕੋਲ 460 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 60% ਤੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 11 ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ।
ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ: ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੂਤ ਸਟੀਵ ਵਿਟਕੋਫ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਇਸ ਲਈ ਟੁੱਟ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਹਰਾਨ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ
ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕਤਾ ‘ਤੇ ਅਸਰ
ਇਸ ਜੰਗ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਜੋਂ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੀ ਜਲਡਮਰੂ (Strait of Hormuz) ‘ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਗਭਗ 2 ਕਰੋੜ ਬੈਰਲ ਤੇਲ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ
ਜਵਾਬੀ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਜੰਗ ਦਾ ਡਰ
ਈਰਾਨ ਨੇ ਇਸ ਹਮਲੇ ਦਾ ਜਵਾਬ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ‘ਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਡਰੋਨਾਂ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਜੰਗ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਨੇ ਈਰਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਖੁਦ ਬਦਲਣ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ
