ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੇ ਫੌਜੀ ਤਣਾਅ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਘਟਨਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਚੀਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਦੋ ਵੱਡੇ ਕੰਟੇਨਰ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ‘ਸਟਰੇਟ ਆਫ ਹੋਰਮੁਜ਼’ (Strait of Hormuz) ਪਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਪ-ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਡੇਟਾ ਅਨੁਸਾਰ, CSCL Indian Ocean ਅਤੇ CSCL Arctic Ocean ਨਾਮਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਈਰਾਨੀ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਨੇੜਿਓਂ ਯੂ-ਟਰਨ ਲੈਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ
ਕੀ ਹੈ ਪੂਰਾ ਮਾਮਲਾ?
ਅਚਾਨਕ ਵਾਪਸੀ: ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਚੀਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਪਨੀ ‘ਕੋਸਕੋ ਸ਼ਿਪਿੰਗ’ (COSCO) ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਖਾੜੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਈਰਾਨ ਦੇ ਲਾਰਕ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਮ ਟਾਪੂਆਂ ਨੇੜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਵਾਅਦੇ ਤੋਂ ਮੁਕਰਿਆ ਈਰਾਨ? ਸਭ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਈਰਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਅੱਬਾਸ ਅਰਾਗਚੀ ਨੇ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਚੀਨ, ਰੂਸ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਰਗੇ “ਦੋਸਤਾਨਾ ਦੇਸ਼ਾਂ” ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਸਤਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਪਛਾਣ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼: ਬਲੂਮਬਰਗ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਿਗਨਲ ਬਦਲ ਕੇ ‘ਚੀਨੀ ਮਾਲਕੀ’ ਹੋਣ ਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ
ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ‘ਤੇ ਈਰਾਨ ਦਾ ਸਖ਼ਤ ਕੰਟਰੋਲ
ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੀ ਜਲਡਮਰੂ, ਜਿੱਥੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਲਗਭਗ 20% ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਈਰਾਨੀ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਹੇਠ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ:
ਨਵਾਂ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਸਿਸਟਮ: ਈਰਾਨ ਹੁਣ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ, ਚਾਲਕ ਦਲ ਅਤੇ ਕਾਰਗੋ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੰਗ ਰਿਹਾ ਹੈ
ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਸ਼ਰਤ: ਕਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘਣ ਲਈ ਫੀਸ ਦੇਣੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਚੀਨੀ ਮੁਦਰਾ ‘ਯੁਆਨ’ ਵਿੱਚ ਲਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ
95% ਤੱਕ ਘਟੀ ਆਵਾਜਾਈ: ਮਾਰਚ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ 90-95% ਦੀ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ
ਮਾਹਰਾਂ ਦੀ ਰਾਏ: “ਇਹ ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਰਣਨੀਤਕ ਰਸਤੇ ਦੀ ਚਾਬੀ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੈ।”
ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਫਸੇ 20,000 ਮਲਾਹ
ਇਸ ਟਕਰਾਅ ਕਾਰਨ ਲਗਭਗ 20,000 ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ (Seafarers) ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਕਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ (GPS) ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ‘ਤੇ ਨਾ ਆਉਣ
