ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ: ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ‘ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮੀਆਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੋ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਦੋਂ ਰੂਟੀਨ ਚੈਕਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਫ਼ੋਨ ਬਰਾਮਦ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਹੈ
ਕੌਣ ਹੈ ਹਿਰਾਸਤ ‘ਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਵਿਅਕਤੀ?
ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਏ ਗਏ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮੋਂਟਾਨਾ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜੈਫਰੀ ਸਕੌਟ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਬੈਗ ਵਿੱਚੋਂ ‘ਗਾਰਮਿਨ’ (Garmin) ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਫ਼ੋਨ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਅਗਲੇਰੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਫ਼ੋਨ ‘ਤੇ ਕਿਉਂ ਹੈ ਪਾਬੰਦੀ?
ਭਾਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅਗਾਊਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਫ਼ੋਨ ਰੱਖਣਾ ਜਾਂ ਵਰਤਣਾ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ।
ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਰਨ: ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਯੰਤਰਾਂ ‘ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਕਾਨੂੰਨੀ ਧਾਰਾਵਾਂ: ਬਿਨਾਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਅਜਿਹੇ ਯੰਤਰ ਰੱਖਣ ‘ਤੇ ‘ਇੰਡੀਅਨ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ ਐਕਟ’ ਤਹਿਤ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ, ਜੁਰਮਾਨਾ ਅਤੇ ਯੰਤਰ ਜ਼ਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਵਿਭਾਗ (DoT) ਤੋਂ ਲਿਖਤੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਲੈਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ
ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲੇ
ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਵੇ:
ਮਾਰਚ 2024: ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਮੈਥਿਊ ਐਰੋਨ ਵੈਨਡਾਈਕ ਨੂੰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ
ਮਈ 2023: ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਮਹਿਲਾ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲੋਂ ‘ਇਰੀਡੀਅਮ’ ਫ਼ੋਨ ਮਿਲਣ ‘ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ
ਚੀਨੀ ਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਗਰਿਕ: ਕਈ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਕਾਰਨ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ
ਹਵਾਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚੇਤਾਵਨੀ
ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਜਨਰਲ ਆਫ ਸਿਵਲ ਐਵੀਏਸ਼ਨ (DGCA) ਨੇ 30 ਜਨਵਰੀ 2025 ਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਪਾਬੰਦੀ ਬਾਰੇ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ‘ਟ੍ਰੈਵਲ ਐਡਵਾਈਜ਼ਰੀ’ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਫ਼ੋਨ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪੁਲਿਸ ਹੁਣ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਕੀ ਇਸ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਇਰਾਦਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ
